گفتمان ها در خلأ شکل نمی گیرند ؛ پیدایش آنها تحت تأثیر زمینه های اجتماعی خاصی است. این پژوهش درپی کشف زمینه های مؤثر بر شکل گیری گفتمان های عدالت در ایران دوره جمهوری اسلامی، این پرسش را مطرح می سازد که «زمینه های جامعه شناختی مؤثر بر تکوین گفتمان های عدالت اجتماعی در دولت های پس از انقلاب اسلامی در بعد داخلی و خارجی کدام اند؟ » ؛ در جهت یافتن پاسخ این پرسش، هریک از گفتمان های موضوع بحث با استفاده از روش تکوینی-تاریخی و به صورت مطالعه موردی تحلیل شده و شباهت ها و تفاوت های آنها مقایسه شده است. حاصل کار، ارائه نوعی مفهوم سازی جدید، شفاف سازی نحوه تحول گفتمان های مورد بحث، تعیین نسبت عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر موضوع و درنهایت تأیید گزاره ناظر بر توقیت و بی قراری گفتمان ها با تکیه بر شواهد و داده های تاریخی و تجربی است.