پهنه بندی آسیب پذیری منطقه دو کلان شهر تهران با استفاده از مدل ترکیبیFUZZY_AHP (مطالعه ی موردی: منطقه ی دو کلان شهر تهران)
امداد و نجات - Journal of Rescue and Relief
1396/2017
چکیده
مقدمه: عوامل طبیعی همواره در طول تاریخ و در نقاط مختلف جهان خطرهایی به محیط های طبیعی تحمیل کرده اند. بروز بحران های طبیعی ازجمله زلزله، سیل، طوفان، ریزش و لغزش زمین، موجب بروز خسارت های جانی و مالی زیادی شده است. منطقه ی دو کلان شهر تهران از جمله مناطقی است که به دلیل تغییر کاربری، افزایش جمعیت، شهرسازی، عبور گسل های فرعی و اصلی و قرارگیری در مسیر رودخانه های شمال تهران پتانسیل بالایی در بروز مخاطرات طبیعی به ویژه زلزله، سیل، رانش و لغزش زمین دارد که به لحاظ مخاطرات شهری برای برنامه ریزان نوعی چالش می باشد. روش: در این مطالعه سعی شد با به کار گیری داده های حاصل از مدل سازی، معیارها و لایه های مؤثر محیطی با روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و فازی به دست آید، نتایج نیز با استفاده از نرم افزار ExpertChoice تحلیل شود و به کمک تحلیل فضایی بالای سامانه ی اطلاعات جغرافیایی (GIS) میزان آﺳ ؛ ﻴ ؛ ﺐ ؛ ﭘ ؛ ﺬ ؛ ﻳ ؛ ﺮ ؛ ی محیطی ناحیه پهنه بندی گردد. یافته ها: بنابر نتایج، میزان آﺳ ؛ ﻴ ؛ ﺐ ؛ ﭘ ؛ ﺬ ؛ ﻳ ؛ ﺮ ؛ ی منطقه ی دو کلان شهر تهران با مدل ترکیبی AHP-FUZZY بر مبنای وزن های محاسبه شده تعیین شد و نواحی 2 و 6 و 8 آﺳ ؛ ﻴ ؛ ﺐ ؛ ﭘ ؛ ﺬ ؛ ﻳ ؛ ﺮ ؛ ترین بخش های شهر و نواحی 3 و 7 و 9 کمترین آﺳ ؛ ﻴ ؛ ﺐ ؛ ﭘ ؛ ﺬ ؛ ﻳ ؛ ﺮ ؛ ی را در برابر وقوع مخاطرات محیطی داشتند. نتیجه گیری: نتایج حاصل از خروجی مدل نشان داد که از وسعت 28/2558 هکتار منطقه ی دو، 33/49 درصد وضعیتی با ریسک کم و 93/39 درصد ریسک متوسط و 74/10 درصد با ریسک زیاد قرار دارد. در واقع در منطقه ی دو کلان شهر تهران، عواملی چون ساخت وساز شهری غیراصولی بدون توجه به شبکه ی زهکشی باعث افزایش سطوح غیرقابل نفوذ یا با نفوذپذیری کم در بارش ها و ازدیاد روان آب می شود. عوامل دیگری همچون عبور گسل های شمال تهران، نیاوران، داوودیه و. . .، و همینطور تراکم بالای جمعیت، شیب زیاد منطقه و فرسایش، احتمال ﻭ ؛ ﻗ ؛ ﻮ ؛ ﻉ ؛ ﺯ ؛ ﻣ ؛ ﻴ ؛ ﻦ ؛ ﻟ ؛ ﻐ ؛ ﺰ ؛ ش را به دلیل وجود بافت ناپایدار در بیشترین مساحت این منطقه بالا می برد. البته بخش های میانی منطقه، به دلیل وجود فضاهای باز شهری و نبود کاربری خاص، از مطلوبیت بیشتری برخوردارست.

