امکان سنجی فقهی و حقوقی انعقاد عقد نکاح با هوش مصنوعی با نگاهی به قواعد عمومی قراردادها در نظام حقوقی ایران و بین الملل
تحقیقات نوین میان رشته ای حقوق
1404/2025
چکیده
هوش مصنوعی به عنوان پدیده ای نوظهور در دهه های اخیر، پرسش های بنیادینی در حوزه حقوق، به ویژه در قراردادهای شخصی مانند عقد نکاح، به وجود آورده بود. پژوهش حاضر با هدف بررسی امکان پذیری انعقاد عقد نکاح با هوش مصنوعی در نظام فقهی و حقوقی ایران و برخی نظام های بین المللی انجام گرفت. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای بوده است. نگارنده با تحلیل اسناد قانونی و فقهی در ایران و بررسی نظام های حقوقی منتخب ازجمله اتحادیه اروپا، ژاپن، عربستان سعودی و آمریکا چالش های حقوقی، فقهی و اخلاقی این موضوع را مورد بررسی قرار داد. یافته ها نشان دادند که با توجه به فقدان شخصیت و اهلیت در هوش مصنوعی، امکان پذیرش مسئولیت حقوقی، اراده معتبر برای ایجاب و قبول، ایفای نقش در تولیدمثل و مشارکت در تشکیل خانواده برای این سامانه ها وجود نداشت. همچنین، بررسی ها نشان دادند که حتی در نظام های حقوقی بین المللی نیز نکاح با هوش مصنوعی به رسمیت شناخته نشده است. بر این اساس، در شرایط کنونی، انعقاد عقد نکاح با هوش مصنوعی از منظر حقوقی، فقهی و بین المللی نامعتبر بوده و نیاز به بازنگری جدی در مفاهیم بنیادین حقوقی در مواجهه با فناوری های نوین احساس می شد.

